Produkcja i układanie masy bitumicznej to proces wieloetapowy, w którym o jakości finalnej nawierzchni decyduje nie tylko receptura mieszanki, ale też właściwie dobrany i sprawny park maszynowy. Dla wykonawców oznacza to konieczność świadomego wyboru sprzętu – od przygotowania podłoża, przez produkcję i transport mieszanki, aż po jej rozłożenie i zagęszczenie.
Przygotowanie podłoża przed układaniem masy
Zanim na podłoże trafi masa bitumiczna, trzeba odpowiednio przygotować korpus drogowy i warstwy konstrukcyjne. W praktyce oznacza to zagęszczenie nasypów i podbudów walcami do robót ziemnych, wzmocnienie słabszych gruntów przy użyciu stabilizatorów, a także precyzyjne profilowanie równiarkami. Na tym etapie intensywnie pracują również spycharki, koparki gąsienicowe i kołowe oraz ładowarki kołowe, które odpowiadają za korytowanie, formowanie nasypów, przemieszczanie i załadunek gruntu oraz kruszyw. To, jak równe i nośne będzie podłoże, wprost przekłada się na późniejszą trwałość warstw bitumicznych.
Maszyny do produkcji masy bitumicznej
Sama masa bitumiczna powstaje w wytwórniach, w których kruszywo jest suszone i podgrzewane w bębnie, sortowane, a następnie mieszane w mieszalniku wymuszonym z lepiszczem asfaltowym, wypełniaczem i dodatkami. Gotowa mieszanka trafia do silosów, skąd jest ładowana do transportu. Coraz częściej do nowych mieszanek wprowadza się destrukt asfaltowy (RA), co wymaga jego wcześniejszego przygotowania. Do rozdrobnienia frezowanego asfaltu i nadania mu odpowiedniej granulacji służą granulatory destruktu asfaltowego, uzupełniane przez kruszarki oraz przesiewacze klasyfikujące i skalpujące. Materiał między poszczególnymi urządzeniami w zakładzie przemieszcza się za pomocą przenośników, tworząc kompletną linię produkcyjno‑recyklingową.
Transport masy bitumicznej na budowę
Po opuszczeniu wytwórni gorąca masa musi w odpowiednim czasie dotrzeć na budowę. Najczęściej wykorzystuje się samochody samowyładowcze z izolowanymi skrzyniami, które ograniczają spadek temperatury mieszanki. Na większych i bardziej wymagających odcinkach masę przejmuje podajnik masy bitumicznej, który w sposób ciągły i równomierny podaje ją do rozściełacza. Takie rozwiązanie zmniejsza ryzyko segregacji składników i wahań temperatury, co ma duże znaczenie dla jednorodności i trwałości gotowej nawierzchni.
Kluczowa rola układarek mas bitumicznych
Centralną maszyną w procesie układania nawierzchni jest układarka mas bitumicznych (rozściełacz, finisher). To ona odpowiada za równomierne rozłożenie mieszanki na zadaną grubość i szerokość, jej wstępne zagęszczenie oraz ukształtowanie właściwej równości i spadków. Wykonawcy korzystają zarówno z układarek gąsienicowych, które zapewniają świetną trakcję i stabilność przy dużych szerokościach roboczych, jak i z bardziej mobilnych układarek kołowych, chętnie używanych w miastach oraz na krótszych odcinkach. Coraz większą rolę odgrywają systemy do układarek mas bitumicznych oraz układy niwelacji MOBA, które automatycznie kontrolują wysokość, spadki i grubość układanej warstwy. Dzięki temu łatwiej utrzymać parametry projektowe i ograniczyć ryzyko powstawania kolein czy lokalnych nadgrubości.
Walce drogowe – zagęszczenie decyduje o trwałości
Po rozłożeniu masy bitumicznej następuje etap zagęszczania, od którego w dużej mierze zależy trwałość przyszłej nawierzchni. Wymaganą gęstość uzyskuje się przede wszystkim dzięki walcom drogowym. W praktyce stosuje się walce tandemowe z gładkimi bębnami, często wibracyjne, które odpowiadają za zasadnicze zagęszczanie i wygładzanie powierzchni, a także walce ogumione, zapewniające dobre „domknięcie” struktury mieszanki i redukcję mikroporów. Tam, gdzie potrzebna jest szczególna elastyczność, używa się walców kombinowanych, łączących cechy obu tych typów, natomiast walce do robót ziemnych pozostają kluczowe na wcześniejszych etapach robót. Coraz popularniejsze systemy pomiaru zagęszczenia do walców pozwalają na bieżąco monitorować liczbę przejazdów, temperaturę i stopień zagęszczenia, co ułatwia spełnienie wymogów jakościowych bez nadmiernych nakładów.
Sprzęt uzupełniający i systemy sterowania
Oprócz głównych maszyn wykonawcy korzystają z szerokiej gamy sprzętu uzupełniającego. W codziennej pracy znaczenie ma dobrze dobrany osprzęt do koparek, ładowarek i innych maszyn – różnego typu łyżki, chwytaki czy szybkozłącza, które przyspieszają przeładunek materiałów i prace pomocnicze. Coraz częściej wykorzystuje się również systemy do spycharek, pozwalające na bardzo dokładne profilowanie nasypów i podłoża, a także zaawansowane układy niwelacji MOBA, stosowane zarówno na spycharkach, jak i układarkach. Razem tworzą one „cyfrowy parasol” nad procesem budowy, łącząc dane projektowe z realną pracą maszyn.
Bezpieczeństwo i organizacja pracy sprzętu
Nawet najlepiej dobrany park maszynowy wymaga odpowiedniej organizacji, by wykorzystać jego potencjał. Kluczowe jest utrzymanie maszyn w pełnej sprawności technicznej, planowanie pracy tak, aby unikać przestojów i konfliktu ruchu między wywrotkami, podajnikiem, układarką i walcami, a także właściwe zabezpieczenie placu budowy. Szczególnie ważne jest to przy robotach prowadzonych pod ruchem, gdzie trzeba pogodzić bezpieczeństwo pracowników, użytkowników drogi i efektywność robót. Nie można też zapominać o kwalifikacjach operatorów oraz stosowaniu przez nich środków ochrony indywidualnej, takich jak ochronniki słuchu, okulary i odzież ostrzegawcza.
Dlaczego warto postawić na wyspecjalizowanego dostawcę maszyn?
Dla firm wykonawczych liczy się nie tylko sam zakup maszyn, ale również pewność, że za sprzętem stoi partner rozumiejący specyfikę robót drogowych. Jako BELLATOR od lat wspieramy wykonawców w doborze układarek gąsienicowych i kołowych do konkretnych zadań, konfigurujemy zestawy walców pod nawierzchnie i roboty ziemne, a także pomagamy budować kompletne linie recyklingu z wykorzystaniem granulatorów destruktu, kruszarek i przesiewaczy.
Stawiamy na kompleksowe podejście – oprócz dostawy maszyn oferujemy doradztwo techniczne oraz serwis i dostęp do części zamiennych, dzięki czemu sprzęt pracuje stabilnie przez cały okres trwania kontraktu. Wspieramy także wdrożenie systemów sterowania i niwelacji na układarkach oraz spycharkach, co ułatwia utrzymanie wymaganych parametrów technicznych i skraca czas realizacji prac. W efekcie nasi klienci zyskują większą kontrolę nad kosztami, wyższą jakość wykonania nawierzchni i realną przewagę konkurencyjną na rynku.
