Mieszanki mineralno‑asfaltowe (MMA) to podstawowy materiał do budowy i remontów nawierzchni drogowych – od autostrad i dróg krajowych, przez ulice miejskie, po parkingi i place manewrowe. Różnią się składem, strukturą kruszywa, zawartością asfaltu oraz przeznaczeniem w konstrukcji nawierzchni (warstwa ścieralna, wiążąca, podbudowa). Znajomość typów mieszanek ułatwia prawidłowy dobór materiału do warunków ruchu, oczekiwanej trwałości i technologii wykonania nawierzchni.
Czym jest mieszanka mineralno‑asfaltowa?
Mieszanka mineralno‑asfaltowa to kompozycja kruszywa mineralnego, lepiszcza asfaltowego, wypełniacza oraz ewentualnych dodatków modyfikujących, dobrana zgodnie z wymaganiami norm i wytycznych drogowych. Odpowiednie proporcje tych składników decydują o nośności, odporności na koleinowanie, wrażliwości na wodę i mróz oraz komforcie jazdy po gotowej nawierzchni.
Jedna konstrukcja drogi składa się zwykle z kilku warstw, z których każda może być wykonana z innego rodzaju MMA – inna mieszanka sprawdzi się w warstwie ścieralnej, inna w podbudowie czy warstwie wiążącej.
Główne rodzaje mieszanek MMA
W nowoczesnym drogownictwie stosuje się kilka podstawowych grup mieszanek mineralno‑asfaltowych:
- beton asfaltowy (AC – Asphalt Concrete)
- beton asfaltowy wysokomodułowy (AC WMS)
- mastyks grysowy (SMA – Stone Mastic Asphalt)
- asfalt lany (MA)
- asfalt porowaty (PA – Porous Asphalt)
- beton asfaltowy do bardzo cienkich warstw (BBTM)
- mieszanki do cienkich/bardzo cienkich warstw (np. AUTL)
- mieszanki z udziałem destruktu asfaltowego (RA – Reclaimed Asphalt)
Każdy typ mieszanki opisuje się dodatkowo m.in. największym ziarnem kruszywa (np. 8, 11, 16, 22, 32 mm) oraz przeznaczeniem warstwy: S – ścieralna, W – wiążąca, P – podbudowa. Przykładowo: AC 16 P oznacza beton asfaltowy o największym ziarnie 16 mm, stosowany w warstwie podbudowy.
Beton asfaltowy (AC)
Beton asfaltowy (AC) to najczęściej stosowany rodzaj mieszanki mineralno‑asfaltowej, charakteryzujący się uziarnieniem ciągłym. Ziarna kruszywa o różnych frakcjach klinują się wzajemnie, tworząc gęsty szkielet, którego wolne przestrzenie wypełnia asfalt z wypełniaczem.
Do głównych zalet betonu asfaltowego należą:
- uniwersalne zastosowanie – możliwość wykonania warstwy ścieralnej, wiążącej oraz podbudowy
- dobre właściwości nośne przy stosunkowo prostej technologii wykonania
- możliwość dostosowania składu do różnych klas obciążenia ruchem
Przykładowe oznaczenia spotykane w praktyce: AC 11 S (warstwa ścieralna), AC 16 W (warstwa wiążąca), AC 22 P lub AC 32 P (warstwa podbudowy).
Beton asfaltowy wysokomodułowy (AC WMS)
AC WMS to beton asfaltowy o podwyższonym module sztywności, projektowany z myślą o odcinkach o dużym obciążeniu ruchem, szczególnie pojazdami ciężkimi. Dzięki odpowiednio dobranemu składowi i rodzajowi lepiszcza mieszanka ta zapewnia większą nośność i ogranicza trwałe odkształcenia w głębszych warstwach nawierzchni.
Najważniejsze korzyści zastosowania AC WMS to:
- większa sztywność warstw wiążących i podbudów
- lepsza odporność na koleinowanie w warunkach intensywnego ruchu
- możliwość redukcji grubości konstrukcji przy zachowaniu wymaganej nośności
Tego typu mieszanki stosuje się głównie w podbudowach i warstwach wiążących dróg o wysokiej klasie ruchu.
Mastyks grysowy (SMA)
Mastyks grysowy (SMA) to mieszanka o uziarnieniu nieciągłym, w której szkielet tworzy grube, łamane kruszywo. Często stosuje się dodatki stabilizujące (np. włókna), aby zapobiec segregacji lepiszcza.
Do charakterystycznych cech SMA należą:
- bardzo wysoka odporność na koleinowanie dzięki szkieletowej strukturze kruszywa
- duża szczelność warstwy i dobra odporność na działanie wody oraz mrozu
- wysoka szorstkość i bezpieczeństwo ruchu w warstwie ścieralnej
Przykładowe oznaczenia to SMA 8 S lub SMA 11 S, typowo stosowane jako warstwy ścieralne na drogach o dużym natężeniu ruchu.
Asfalt lany (MA)
Asfalt lany (MA) to mieszanka o bardzo wysokiej zawartości lepiszcza i wypełniacza, z ograniczonym udziałem kruszywa grubego. Po podgrzaniu ma konsystencję płynną lub półpłynną i może być rozkładany przy minimalnej potrzebie zagęszczania walcami.
Najważniejsze właściwości asfaltu lanego:
- praktycznie brak wolnych przestrzeni, co zapewnia wysoką szczelność
- bardzo dobra odporność na wnikanie wody, soli i środków chemicznych
- możliwość stosowania na obiektach mostowych, skrzyżowaniach i w miejscach o szczególnie dużych obciążeniach ruchem
Dzięki tym cechom asfalt lany sprawdza się w strefach o wysokich wymaganiach trwałościowych i eksploatacyjnych.
Asfalt porowaty (PA)
Asfalt porowaty (PA) to mieszanka o otwartej strukturze i dużej ilości połączonych wolnych przestrzeni. Woda opadowa przenika przez warstwę asfaltu porowatego do systemu odwodnienia, zamiast gromadzić się na powierzchni jezdni.
Najważniejsze zalety asfaltu porowatego:
- redukcja rozprysku wody i ograniczenie ryzyka aquaplaningu
- obniżenie poziomu hałasu generowanego przez ruch pojazdów
- poprawa komfortu i bezpieczeństwa jazdy, szczególnie przy dużych prędkościach
Typowe oznaczenia to PA 8 lub PA 11, stosowane jako warstwa ścieralna na odcinkach dróg wymagających lepszej akustyki i odwodnienia.
Beton asfaltowy do bardzo cienkich warstw (BBTM) i AUTL
BBTM (Beton Asfaltowy do Bardzo Cienkich Warstw) oraz mieszanki typu AUTL (Asphalt for Ultra Thin Layer) są przeznaczone do wykonywania cienkich lub bardzo cienkich warstw ścieralnych, zwykle w ramach modernizacji lub zabiegów utrzymaniowych.
Cechy charakterystyczne tych mieszanek:
- uziarnienie dostosowane do małej grubości warstwy (zwykle ok. 2–4 cm)
- możliwość szybkiej poprawy równości, szorstkości i właściwości akustycznych nawierzchni
- ekonomiczne rozwiązanie przy remontach bez pełnej przebudowy konstrukcji drogi
Stosuje się je głównie jako nakładki na istniejących drogach, gdy celem jest poprawa komfortu i bezpieczeństwa przy ograniczeniu zakresu robót.
Mieszanki z destruktu asfaltowego (RA) i rola recyklingu
Destrukt asfaltowy (RA – Reclaimed Asphalt) powstaje jako produkt z frezowania lub rozbiórki istniejących nawierzchni bitumicznych. Po odpowiednim przygotowaniu może być ponownie wykorzystany jako składnik nowych mieszanek mineralno‑asfaltowych, zarówno w technologiach na gorąco, jak i na zimno.
Korzyści z wykorzystania destruktu asfaltowego:
- mniejsze zużycie nowych surowców (kruszywo, asfalt)
- obniżenie kosztów budowy i remontów dróg
- ograniczenie wpływu inwestycji drogowych na środowisko
Aby destrukt mógł trafić do nowych mieszanek, musi zostać rozdrobniony i posegregowany na frakcje o odpowiedniej granulacji. Kluczową rolę pełnią tu granulatory destruktu asfaltowego, które przetwarzają duże kawałki frezowanego asfaltu na jednorodny materiał wtórny gotowy do użycia w wytwórniach mas bitumicznych lub w technologiach recyklingu na zimno i na gorąco.
Przykłady oznaczeń mieszanek z destruktem mogą obejmować informacje o procencie RA w składzie, zgodnie z wymaganiami specyfikacji technicznych.
Podział mieszanek według funkcji w konstrukcji
Niezależnie od typu mieszanki, bardzo ważne jest przeznaczenie jej do konkretnej warstwy w konstrukcji nawierzchni:
- Warstwa ścieralna (S) – bezpośrednio kontaktuje się z ruchem pojazdów; kluczowe są szorstkość, szczelność, odporność na koleinowanie i działanie czynników atmosferycznych.
- Warstwa wiążąca (W) – przenosi obciążenia między warstwą ścieralną a podbudową; liczy się nośność i odpowiednia sztywność.
- Podbudowa (P) – odpowiada za nośność całej konstrukcji; stosuje się tu zwykle mieszanki gruboziarniste, często wysokomodułowe.
Przykładowe oznaczenia:
- AC 11 S – beton asfaltowy na warstwę ścieralną
- AC 16 W – beton asfaltowy na warstwę wiążącą
- AC 22 P – beton asfaltowy na podbudowę
- SMA 11 S – mastyks grysowy na warstwę ścieralną
- PA 11 S – asfalt porowaty na warstwę ścieralną
Dobrze dobrany układ warstw i typów mieszanek pozwala zrównoważyć koszty budowy z oczekiwaną trwałością i komfortem użytkowania drogi.
Podział według technologii wytwarzania: na gorąco, na ciepło, na zimno
Mieszanki mineralno‑asfaltowe można także klasyfikować według temperatury wytwarzania i wbudowywania:
- Mieszanki na gorąco – klasyczne AC, SMA, MA; produkowane i układane w wysokich temperaturach, dominujące w tradycyjnym budownictwie drogowym.
- Mieszanki na ciepło (WMA – Warm Mix Asphalt) – pozwalają obniżyć temperaturę produkcji dzięki dodatkom technologicznym, co zmniejsza zużycie energii i emisje.
- Mieszanki na zimno – z emulsją asfaltową lub asfaltem spienionym, często z wysokim udziałem destruktu; wykorzystywane m.in. w recyklingu na miejscu i remontach podbudów.
Dobór technologii zależy od warunków pogodowych, wymogów środowiskowych, dostępnego parku maszynowego oraz rodzaju robót.
BELLATOR – maszyny do mieszanek MMA i recyklingu nawierzchni
Odpowiednio zaprojektowana mieszanka mineralno‑asfaltowa to tylko część sukcesu – równie ważny jest dobór właściwego sprzętu do produkcji, układania i zagęszczania mas asfaltowych oraz do recyklingu istniejących nawierzchni. BELLATOR Sp. z o.o. działa w branży budowlanej i drogowej, oferując maszyny do budowy dróg, bieżącego utrzymania oraz remontów nawierzchni a także robót ziemnych.
W kontekście mieszanek z destruktu asfaltowego szczególnie istotne są profesjonalne granulatory destruktu asfaltowego. To specjalistyczne urządzenia, które rozdrabniają frezowany asfalt na frakcje o kontrolowanej granulacji, umożliwiając jego ponowne wykorzystanie jako pełnowartościowego składnika nowych mieszanek mineralno‑asfaltowych. W ofercie BELLATOR dostępne są m.in. mobilne i stacjonarne granulatory CAMS, rozdrabniacze oraz przesiewacze, które tworzą kompletne linie do przetwarzania destruktu.
Jeśli realizujesz projekty drogowe z wykorzystaniem recyklingu lub chcesz zoptymalizować gospodarkę materiałową w swojej firmie, warto zapoznać się z granulatorami destruktu asfaltowego oraz pełną ofertą maszyn drogowych BELLATOR.
